[ACADEMIC & CREATIVE WRITING] PHẦN 1: VỠ LÒNG

(*) Đây không phải là một bài viết hàn lâm.
Bài viết này hướng tới việc giúp đỡ những người có ý định đi du học ở những nơi có nền giáo dục hàn lâm tiên tiến, và có ý muốn thực sự nâng cao trình độ. Chắc chắn loạt bài này sẽ không giúp được ai đó trở thành người viết giỏi ngay lập tức. Nhưng nếu bạn chưa biết mình cần bắt đầu ở đâu, hãy đọc.
(Tác giả sẽ rất thẳng thắn. Ai dễ tự ái không nên đọc)

Từ viết tắt:
AW: academic writing
NW: narrative writing
CW: creative writing
PAW: a piece of academic writing
PCW: a piece of creative writing
1. Mục đích của AW và CW đều là thuyết phục người đọc tin vào một điều gì đó. Tuy nhiên, AW sử dụng phương pháp lý tính và khoa học để thuyết phục, còn CW sử dụng bất cứ phương tiện nào (bất kể cảm tính hay lý tính) để thuyết phục.
2. Về hình thức, PAW được trình bày dưới dạng các ý tưởng đi kèm bằng chứng. PCW thường có dạng tường thuật sự việc hoặc sự kiện đi kèm bình luận hoặc không bình luận. Có người gọi CW là kể chuyện (storytelling hoặc narrative writing) cũng không hề sai. Nhìn chung, một người giỏi về CW là người biết cách kể chuyện cô đọng, bình luận ít, nhưng khiến người đọc tự nghĩ đến vấn đề quan trọng.
3. AW và CW liên quan trực tiếp đến du học sinh.
AW là kĩ năng viết luận mà bất cứ du học sinh nào cũng phải dùng đến ít nhất 1 lần. Các dạng PAW phổ biến bao gồm: bài luận (essay), báo cáo khoa học (report), bài báo khoa học (article), luận văn (thesis hoặc dissertation).
CW là kĩ năng viết có thể được áp dụng cho nhiều loại văn bản, nhưng cái chúng ta quan tâm nhất là: thư xin học bổng. Tất cả những Personal Statement hay mà tôi đã từng đọc đều được viết dưới dạng PCW.
4. Lộ trình học AW và CW như thế nào?
Trước hết, cần biết cách diễn đạt bằng văn bản một cách rõ ràng.
VD:
The high percentage of overheating hours in this room suggested that the level of thermal comfort was unacceptable.
The high percentage of overheating hours in this room indicated that the level of thermal comfort was unacceptable.
Indicate và suggest đều có nghĩa là đề cập hoặc chỉ ra. Tuy nhiên indicate khẳng định chắc chắn, trong khi suggest chỉ có nghĩa là “có khả năng” mà thôi.
Tiếp theo, cần biết tư duy phản biện. Tư duy phản biện có thể được hiểu một cách đơn giản là: “Để chứng minh một điều gì đó là đúng, cần chứng minh được rằng TẤT CẢ những khả năng khác đều không thể xảy ra.”
Song song với tư duy phản biện, cần thường xuyên tích lũy kiến thức về vấn đề mình quan tâm.
Trong 3 yếu tố trên, khối lượng kiến thức là quan trọng nhất, tiếp theo là kĩ năng tư duy, cuối cùng mới là kĩ năng diễn đạt. Tôi sẽ giải thích kĩ hơn ở các bài sau.
Sau khi đã được học và thực hành về tư duy phản biện, và kiến thức tốt, có thể tạm thời coi rằng mình đã bước đầu hiểu về AW (còn muốn hiểu hoàn toàn về nó thì không bao giờ :v ). Lúc này có thể bắt đầu học và thực hành CW. CW là một kĩ năng rất lợi hại nhưng cần có tư duy mạch lạc và trong sáng. Vì thế, tôi khuyên mọi người nên hiểu về AW trước rồi mới học CW.
5. Biết mình đang ở đâu
Tôi không hề có số liệu thống kê chính thức để chứng minh (nếu ai có khả năng làm nghiên cứu về cái này thì tốt quá). Tuy nhiên, tôi nhận thấy sinh viên Việt Nam có sự nhầm lẫn giữa kĩ năng diễn đạt và AW. Nguyên nhân trực tiếp của sự nhầm lẫn này là các ông thầy bà cô dạy IELTS nào đó thường xuyên cho các bạn những bài mẫu IELTS writing 8.0, chỉ ra các từ vựng hay và (có vẻ) hàn lâm, rồi đánh đồng nó với cách viết hàn lâm, hoặc vô tình khiến các bạn hiểu đó là cách viết hàn lâm.
Rất tiếc, ngay cả khi bạn được 8.0 IELTS writing, điều đó hoàn toàn không có nghĩa bài luận của bạn sẽ được điểm distinction.
VD:
Addressing the abortion-related complications requires relevant financial and human resources, placing significant strain on the already struggling public healthcare systems of developing countries.

Solving the problems stemming from abortion needs relevant spending and workers, putting great strain on the poor public healthcare systems of developing countries.

Nghĩa của hai câu này không khác nhau. Và vì thế, việc dùng câu nào hoặc từ nào không hề quan trọng, cũng không hề khiến bài luận của bạn được đánh giá cao hơn. Quan trọng là từ đó và câu đó có diễn đạt chính xác ý tưởng cần diễn đạt hay không. Ở mặt này, các khóa luyện IELTS writing ở Việt Nam hầu như thất bại hoàn toàn bởi người viết hầu như không có ý tưởng hay tư duy độc lập mạch lạc, mà chỉ là bạ nghĩ gì viết đó. Ý vớ vẩn, câu ngớ ngẩn. (bất kể từ ngữ có hay ho thế nào đi nữa)
Thực ra, xét từ quan điểm từ vựng hay diễn đạt, AW chả có gì là tinh tế hay phong phú hết. Thậm chí từ vựng cho các văn bản có tính hàn lâm rất hạn chế. Mục tiêu của AW là tính trong sáng và mạch lạc, từ ngữ càng dễ hiểu càng đơn giản càng tốt. Mà số lượng những từ ngữ như vậy không lớn. Chung quy lại, trong khoa học tự nhiên, chúng ta cũng chỉ có một số từ như: show, suggest, indicate, illustrate, hoặc demonstrate, và sẽ dùng đi dùng lại. Đối với các môn khoa học xã hội, từ vựng sẽ phong phú hơn, nhưng cũng không phải quá tự do. Ngoài ra, khả năng dùng sai và viết ra một đống “bullshit” cũng cao hơn nhiều.
Nói như vậy không có nghĩa là con đường học ngoại ngữ cho người muốn viết PAW sẽ đơn giản hay dễ dàng. Ngược lại, nó đòi hỏi sự kiên trì tính bằng năm chỉ để đạt đến trình độ nghĩ gì nói ra được nấy bằng cách sử dụng các từ ngữ thông dụng. Ngay cả khi đọc những bài báo khoa học đăng trên Elsevier, tôi vẫn bắt gặp những cách diễn đạt mà cả tôi lẫn mấy thằng cùng nhà người bản xứ đều không hiểu nổi.
Nếu một ngày nào đó bạn nhận ra mình đã dùng được những từ như tôi nói ở trên để diễn đạt đúng ý, thì xin chào mừng bạn đến với bước chập chững đầu tiên của AW.

Advertisements

12 Comments

  1. Chào anh Long,

    Em là một người cũng đã học tiếng Anh gần 10 năm. Tiếng Anh cũng giúp em “kiếm cơm” được gần 4 năm. Cảm ơn anh đã chia sẽ những trải nghiệm và kiến thức của bản thân anh về sự học này. Bài viết của anh giúp cho em hiểu được sự yếu kém của bản thân và em cần phải nỗ lực để cải thiện hơn nữa. Em rất mong đợi và sẽ tiếp tục theo dõi những bài viết tiếp theo của anh!

    Like

  2. Hi anh Long, không liên quan lắm nhưng mà có khi nào anh nghĩ là anh sẽ viết một bài chia sẻ kinh nghiệm về cách luyện giọng British accent kg ạ :-)) Em rất thích giọng Anh, em cũng rất ngưỡng mộ những ai chưa đi học ở Anh mà đã có được British accent rồi 🙂

    Like

    1. Có thể khi nào đó có hứng anh sẽ viết. Nhưng hiện tại anh vẫn ưu tiên viết về cách tư duy bài luận và diễn đạt hơn. British accent hay high ielts score cũng có cái tốt của nó, nhưng lợi ích không nhiều và dài hạn bằng việc tư duy tốt em ạ. Nếu em muốn luyện đến mức độ tinh thuần, thực sự làm chủ được giọng một cách tự nhiên chứ không phải kiểu cố gắng bắt chước đài báo hoặc “overly pronounced” cho nó “fancy”, thì em sẽ tốt rất nhiều thời gian em ạ. Anh khuyên em nên dành thời gian cho việc học diễn đạt gẫy gọn và có tư duy phản biện. Trong công việc không ai quan tâm em nói giọng Anh Anh hay Anh Mỹ đâu, mà quan trọng là em đang nói đến ý nào.

      Like

      1. Dạ vâng em hiểu rồi. Cám ơn anh Long. Học diễn đạt gãy gọn thì em cũng đang cố gắng mỗi ngày, có tài liệu gì hữu ích anh share cho em với nhé. Còn tư duy phản biện thì em chưa tìm ra được cách nào, lớp của thầy Nam chỉ có ở HN thôi, thầy không dạy online. Thật là thiệt thòi cho mấy đứa ở SG kg được học thầy, phải lò dò lục lọi trên mạng để đọc tài liệu để rồi hoang mang như em 😦

        Like

  3. Hi anh Long, cho em hỏi 1 câu không liên quan lắm nhưng em bí quá chưa biết hỏi ai 😦 hi vọng là anh có thể giúp được. Em đang viết bài luận ở trường và 1 trong những comment đầu tiên của thầy mà em chưa biết phải làm gì là “You’ll need to theorize this better”. Em đang lục lọi tìm hiểu xem là thực ra “theorize” nghĩa là phải làm gì, em nghĩ nó kg đơn thuần nghĩa là “to develop ideas to explain something” mà chắc là phải dùng theory để giải thích quan điểm của mình rõ hơn. Có phải như vậy kg anh? Em cám ơn anh ạ

    Like

    1. Anh cần xem cả đoạn mới biết ý thầy em là gì. Theorise nghĩa là đưa ra lý thuyết dựa trên các bằng chứng và giải thích. Có thể claim của em không chặt chẽ hoặc em mắc lỗi diễn đạt. Cái này anh phải xem trường hợp cụ thể mới biết được.

      Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s